no

Rusya’nın siyasi sistemi
Rusya’da hem yasamanın hem de yürütmenin üstünde yer alan bir başkanlık sistemi vardır. Rusya Federasyonu’nun lideri ve üst yöneticisi devlet başkanıdır. Rusya Devlet Başkanı ülkenin iç ve dış politikasını yürütür. Halk tarafından genel seçimle 4 yıllık bir süre için doğrudan seçilir. Aynı kişi ancak iki kez devlet başkanlığı yapabilir.

Dokunulmazlığa sahip olan RF Devlet Başkanının başbakanı atamak, hükümet toplantılarına başkanlık etmek, hükümeti görevden almak, üst düzey yargı ve denetim kurumlarının yöneticilerini göreve getirmek ve görevden almak, Duma’yı feshetmek, af ilan etmek gibi çok önemli yetkileri vardır. Rusya Devlet Başkanı aynı zamanda Rusya Silahlı Kuvvetleri’nin Başkomutanıdır.

Rusya’nın ilk Devlet Başkanı Boris Yeltsin’di. Yeltsin, 1999 yılının 31 Aralığına kadar bu görevi iki dönem arka arkaya seçilerek yürüttükten sonra yetkilerini Vladimir Putin’e devretti. Putin Mart 2000’de yapılan seçimleri kazanarak tam yetkili Devlet Başkanı oldu. 2004 yılının Mart ayında Putin, oyların yüzde 71,31’ni alarak ikinci kez Devlet Başkanı oldu.

Devlet Başkanlığı’na bağlı olarak 2000 Eylülünden itibaren faaliyet gösteren Devlet Konseyi adlı bir danışma organı vardır. Genellikle 3 ayda bir toplanan Konsey’de devlet yapılanması, federatif, siyasi, ekonomik ve sosyal konular görüşülür.

Federal Meclis, Rusya’nın parlamentosudur, temsil ve yasama organıdır. İki kanadı vardır: Federasyon Konseyi (üst meclis) ve Devlet Duması (alt meclis).

Federasyon Konseyi’nde Rusya Federasyonu’na dahil olan 89 idari birimden ikişer kişi olmak üzere toplam 178 üye bulunur. Federasyon Konseyi danışma ve temsil özelliği ağır basan bir senato görünümündedir. Ancak son yıllarda öneminin azaldığı bir gerçektir.

Devlet Duması 4 yılda bir yapılan genel seçimlerle belirlenen 450 milletvekilinden oluşur. Milletvekilleri belirli bir partiden veya bağımsız olabilir. Şu anda Duma’nın en büyük grubu iktidar yanlısı “Birleşik Rusya”dır. Bir başka etkili grup komünistlerdir. Üçüncüsü milliyetçi “Rodina” (“Vatan”) grubudur. Vladimir Jirinovski’nin başkanlığını yaptığı Rusya Liberal Demokratik Partisi dördüncü konumundadır. Seçim barajı yüzde 5’ten yüzde 7’ye çıkarılmıştır.

Rusya’da yürütme gücü hükümettedir. Rusya hükümeti, başbakan, başbakan yardımcıları ve federal bakanlardan oluşur. Başbakan, görevine Devlet Başkanı tarafından Devlet Duması’nın onayıyla atanır. Başbakan atandıktan sonra en geç bir hafta içinde federal yürütme organlarının yapısı hakkındaki önerilerini, başbakan yardımcıları ve federal bakanların isimlerini Devlet Başkanına sunar.

Hükümetin, federal bütçenin belirlemesi, finans, kredi ve para politikasının uygulanması, sosyal, yardım, sağlık, kültür, bilim gibi alanlarında tek bir devlet politikasının yürütülmesi, ülke savunmasının, devlet güvenliğinin sağlanması için önlemler alması gibi görevleri vardır. Rusya’da hükümetin, ağırlıklı olarak ekonomik yönetim organı olduğu söylenebilir. Rusya’da Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay gibi yargı ve yürütme alanında kurulmuş anayasal yüksek devlet kurumları vardır.

Rusya’nın federal yapısı
Anayasa’ya göre Rusya Federasyonu 89 idari birimden oluşuyor. Bunlar merkezi devlete bağlı, ama kendi yasalarıyla yürütme, yasama ve yargı organlarına sahip özerk sübjeler. Bunların 21’i cumhuriyet, 6’sı megabölge (kray), 49’u vilayet (oblast), 2’si federal statüde kent, 1’i özerk bölge ve 10’u özerk yöre (okrug).

Lider Putin’in, Yeltsin döneminde cömertçe dağıtılan özgürlüklerin Federasyon’u bölünme tehlikesiyle karşı karşıya bıraktığı gerekçesiyle bu 89 idari birimin merkezi devletle ilişkilerini merkez lehine yeniden düzenlediği biliniyor. Bu düzenlemede Rusya’nın 7 federal valiliğe bölünmesi önemli bir adım olmuştur.

Putin’in planları devletin bölünmesi değil, toparlanmasına yönelik. Ve bu amaçla 89 idari birimin birkaç yıl içinde kimine göre 40-50’ye, kimine göre 15-20’ye indirilmesi amaçlanıyor. 2003 yılı sonunda yapılan yerel referandumla Perm Vilayeti ile Komi-Permyatsk Özerk Yöresi’nin birleşmesi, bu yolda bir adım oldu. Bunu, 2004 sonbaharında Evenkiysk ve Taymırsk’ın Krasnoyarsk’la birleşmesi kararı izledi. Birleşme süreçleri birkaç yıllık bir sürece yayılacak.
2004 Eylülü başında Beslan’da gerçekleşen kanlı terör eyleminden sonra Başkan Putin, ülkenin seçim ve idare sisteminde ciddi değişiklikler yapma kararını açıkladı. Buna göre özerk cumhuriyetlerden özerk yöre ve kentlere kadar Rusya Federasyonu’nu oluşturan bütün birimlerin yöneticileri (cumhuriyet başkanlardan valilere kadar) federal merkezin atamasıyla (Kremlin’den gelecek önerinin yerel parlamentonun onayından geçmesiyle) belirlenmeye başladı.

Federal birimler

Rusya Federasyonu, 7 federal bölgeden (federal valilikten) oluşmaktadır: